Baş ağrısı

Çocuk veya erişkin, hepimizin zaman zaman baş ağrıları olur. Bunlar çeşitli hastalıklar, stres gibi durumlarla yakından ilgilidir. Ancak kimileri düzenli baş ağrısından şikayetçidir. Sık sık yaşanan baş ağrıları hayatın kalitesini, verimliliği, konsantrasyonu olumsuz yönde etkiler. Sıkça baş ağrısı olan kişilerin oranı hiç de az değildir. Bazı araştırmalar, toplumun yüzde 70'inin, ayda bir ve daha fazla baş ağrısı yaşadığını göstermektedir.
Baş ağrısının değişik tipleri vardır:
Migren: Dönem dönem ortaya çıkan baş ağrısı, bulantı, duygusal hassasiyet, kas ağrısı, kavram karmaşaları ile beraber görülür.
Gerilim tipi baş ağrısı: Bu tip, toplumun yüzde 50'sini etkilemektedir, ani ortaya çıkar ve tekrarlar. Kadınlarda daha sıktır. Herhangi yaşta ortaya çıkabilir. Genellikle 20-40 yaş arası başlar. Aşırı kas gerginliği sonucu oluşur. Kuvvetten düşürücü değildir, tedaviye cevap verir. Bu tip ağrı duygusal veya fiziksel etkenler nedeniyle oluşur. Etkenler şunlardır: Stres, gerilim, depresyon, çatışma, öfke, yorgunluk. Kişiler bu baş ağrısını sıkı, mengene gibi, bastırıcı, acıtıcı bir ağrı olarak, başın her iki tarafında, alın, şakaklar ve boyuna yayılımlı olarak tarif eder.
Kısa ve keskin baş ağrıları: Daha az sıklıkla görülen ve soğuktan etkilenerek ortaya çıkan tiptir. Kısa süreli ve çok şiddetlidir. 30 saniye kadar sürer. Göz merkezlidir. Hastalar bunu şimşek çakması şeklinde tarif eder. Gün içinde tekrarlayabilir. Erkeklerde sıklıkla görülür.
Küme tipi baş ağrısı: Nadir görülen, daha çok erkeklerde rastlanan, gün içinde tekrarlayan, 15 dakika ila 3 saat arasında süren tiptir. Şiddetli ve tek taraflıdır. Göz ve göz kapağında şişme, alın-yüz terlemesi olur.
Kronik günlük baş ağrıları: Fazla miktarda ağrı kesici kullanımıyla ya da kafa yaralanmaları sonrası ortaya çıkan, 15 günden fazla süren baş ağrısıdır. 5 yaştan, 80 yaşa kadar görülür.
Fasyal ağrı: Sinüzit, baş-boyundaki herhangi bir bölgeye ait enfeksiyonlarda ortaya çıkar. Migren ve gerilim tipi ağrılarla karışabilir.
Sinister baş ağrıları denilen bir grup daha vardır ki; bu grupta baş ağrısının nedeni menenjit, beyin tümörü veya metastazı (beyine yayımış başka bölge tümörü), beyinde apse, inme, kafa travması, nedenleridir.


Baş ağrısı ile nasıl başa çıkılır?

Baş ağrısını gidermek için ilaç tedavisi kadar fizik tedavi, davranışsal ve yaşam tarzı ile ilgili tedaviler de etkilidir. Özellikle tüm migren hastaları için davranış tedavisi, tedavinin mutlak ve öncelikli kısmı olmalıdır. Ek etki elde etmek amacıyla ilaç tedavisi, davranış tedavisine eklenebilir. İlaç tedavilerini kişi rastgele, arkadaş veya eczane tavsiyesi ile kullanmamalıdır. Alınan ilacın içeriği, dozu kişiden kişiye değişen ayarlama gerektirebilir. Bazen bilinçsizce (çok fazla veya sık aralıklarla) kullanılan ağrı kesiciler baş ağrısına neden olmaktadır.

DAVRANIŞ TEDAVİLERİ
1. Hipnozu da içeren sakinleştirici ve gevşeme egzersizleri: Sakinleştirici müzik, gözünde canlandırma, yavaş diyafram solunumu, gevşeme egzersizleri (bu da kas gerilimi kontrolü, ruhsal gevşemeyi içerir) baş ağrılarını anlamlı derecede azaltmaktadır.
2. Stres azaltma stratejileri: Baş ağrısında artmış sinirsel hassasiyetin rolü çok fazladır. Bu negatif düşüncelerin pozitif mesajlara dönüştürülmesi, kişisel hedeflerin oluşturulması, nasıl 'hayır' denileceğinin öğrenilmesini içerir.
3. Diyet terapisi: Örnek olarak; diyetteki yağın azaltılması, riboflavin ve magnezyumun artırılması gibi stratejileri içerir.

FİZİKSEL TEDAVİLER
1. Akupunktur: Yaşanan ağrının azaltılması ve ağrı kesici endorfinlerin salgılanmasını içerir.
2. Elektriksel sinir stimulasyonu: Ağrılı bölgelere uygulanır.
3. Masaj ve egzersiz: Stersi, dolayısıyla da ağrıyı azaltıcı etki yapar.
4. Hiperbarik oksijen: Ağrısı olan kişiye oksijen uygulanmasıdır. Tüm tedavilerin bir arada uygulandığı durumlarda, kişinin gördüğü fayda artmakta, baş ağrısını gidermede başarı oranı yüksek olmaktadır.

Dr. Banu Özmen / Takvim